Σανσιβέρια

Γνωρίζοντας τη Σανσεβιέρια

Η Σανσεβιέρια (Sansevieria spp.) γνωστή και ως φυτό φιδιού, ξίφος του Αγίου Γεωργίου, γλώσσα πεθεράς, κάνναβη οχιάς και στα αγγλικά snake plant είναι ένα από τα πιο δημοφιλή και ανθεκτικά είδη φυτών εσωτερικού χώρου. Είναι ενδημικό φυτό της Αφρικής, της Μαγαδασκάρης και της νότιας Ασίας και ανήκει στην οικογένεια Asparagaceae. 

Στο project της  NASA, με τίτλο Clean Air Study (1989), οι ερευνητές βρήκαν ότι έχει την ικανότητα να απομακρύνει άφθονες ποσότητες τοξινών όπως το ξυλόλιο, το τολουόλιο, το μονοξείδιο του άνθρακα και το βενζόλιο από τον αέρα. Το ασυνήθιστο πράγμα που κάνουν αυτά τα φυτά είναι ότι στην πραγματικότητα απελευθερώνουν οξυγόνο τη νύχτα μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται Μεταβολισμός, Crassulacean Acid Metabolism (cam). Ανοίγουν τη στομία τους μόνο τη νύχτα, για να αποφύγουν την αφυδάτωση. Αιχμαλωτίζουν CO2 και απελευθερώνουν Ο2, κατά τη διάρκεια της ημέρας χρησιμοποιούν τα αποθηκευμένα οργανικά οξέα για χρήση τους στη φωτοσύνθεση.

Βοτανικά Χαρακτηριστικά

Είναι ένα τροπικό πολυετές παχύφυτο, με μακριά και μυτερά φύλλα, με σχεδόν οριζόντια ανάπτυξη. Ορισμένες ποικιλίες παρουσιάζουν πανασέ φύλλα.  Η άνθησή της στις κλιματικές συνθήκες της Ελλάδας είναι σπάνια, ωστόσο μπορεί να αναπτύξει λευκά άνθη τα οποία μοιάζουν με μικρά λίλιουμ. Οι καρποί είναι κόκκινα ή πορτοκαλί μούρα ανάλογα με την ποκιλία τους και η κατάποσή τους είναι τοξική για τους ανθρώπους και τα κατοικίδια ζώα. Αναπτύσσει δυνατό ριζικό σύστημα το οποίο σταδιακά καλύπτει ένα μεγάλο μέρος της γλάστρας. Μπορεί να φτάσει σε ύψος 30-70 cm και διάμετρο 15-30 cm.


Τα λευκά άνθη της σενσεβιέριας


Οι καρποί της σανσεβιέριας

Ποικιλίες

Η Sansevieria trifasciata είναι το πιο κοινό είδος φυτού φιδιού. Έχει ψηλά, σκούρα πράσινα φύλλα με ανοιχτό γκριζοπράσινες οριζόντιες ρίγες.

“Bantel's Sensation”: Τα στενά φύλλα έχουν λευκές κάθετες ρίγες και μεγαλώνουν σε μήκος περίπου 90 εκατοστά. Αυτή η ποικιλία μπορεί να είναι δύσκολο να βρεθεί.

Sansevieria trifasciata 'Bantel's Sensation'

Sansevieria hahnii:

“Bird’s Nest” : Έχει κοντά, πλατιά φύλλα σκούρου και ανοιχτού πράσινου σχηματίζουν ένα σφιχτό σχήμα φωλιάς, όπως αυτό της βρομέλιάδας. Τα φύλλα μεγαλώνουν από 15 έως 20 εκατοστά. Αυτή η ποικιλία χρειάζεται πολύ φως για να αναπτυχθεί καλά. 

Sansevieria hahnii “Bird’s Nest”

“Golden Hahnii” : Χαρακτηριστικό είναι τα γυαλιστερά κίτρινα φύλλα με τις έντονες πράσινες ρίγες.

Sansevieria trifasciata 'Golden Hahnii'

Sansevieria cylindrica:
“Cylindrical Snake Plant”:  Όπως υποδηλώνει το όνομά του, αυτό το είδος φυτού φιδιού έχει κυλινδρικά, δύσκαμπτα φύλλα που μπορούν να φτάσουν αρκετά εκατοστά σε μήκος.

Sansevieria cylindrica

“Starfish Snake Plant”: Το φυτό φιδιού αστερίας έχει κυλινδρικά φύλλα που ξεχωρίζουν από τη βάση του, δίνοντάς του σχήμα που μοιάζει με αστερία.

Sansevieria cylindrica “Starfish Snake Plant”

Sansevieria masoniana:
“Whale Fin”: Έχει μεγάλα, φαρδιά φύλλα που μοιάζουν με το πτερύγιο μιας φάλαινας που διαπερνά την επιφάνεια του νερού.

Sansevieria masoniana “Whale Fin”


Περιβάλλον 

Η σανσεβιέρια προτιμά ζεστές θερμοκρασίες ενώ καλό είναι να αποφεύγεται η έκθεσή της σε θερμοκρασίες κάτω από τους 10°C . Η έκθεσή της σε παγετό μπορεί να την σκοτώσει. Τοποθετήστε το φυτό σε μέρος μακριά από τα ρεύματα. Η ιδανική θερμοκρασία είναι 20-30 °C.  
Αν και το φυτό προέρχεται από ξηρές άνυδρες περιοχές, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν του αρέσει η υγρασία. Ευδοκιμεί σε συνθήκες μέσης υγρασίας. Όταν τα επίπεδα υγρασίας είναι πολύ χαμηλά, το φυτό χάνει πολλή υγρασία μέσω της διαπνοής η οποία μπορεί να επηρεάσει την υγεία του. Όταν τα επίπεδα υγρασίας είνα πολύ υψηλά, το νερό δεν θα στεγνώσει με αποτέλεσμα η σανσεβιέρια να γίνει ευαίσθητη σε προσβολές από παράσιτα, βακτηριακές μολύνσεις και να εμφανίζονται κηλίδες στο φύλλωμά της. Βεβαιωθείτε ότι κρατάτε το φυτό μακριά από πηγές θερμότητας καθώς μπορεί να το βλάψουν.

Φως 

Η σανσιβέρια θα αναπτυχθούν καλύτερα σε συνθήκες μέτριου φωτός. Τους αρέσει το φυσικό φως, καθιστώντας το έμμεσο ηλιακό φως κατάλληλο για την ανάπτυξή τους. Ωστόσο, ανήκουν στην ομάδα των φυτών εσωτερικού χώρου που προσαρμόζονται πολύ εύκολα σε διαφορετικές συνθήκες, επομένως μπορούν να ευδοκιμήσουν και σε χαμηλό φωτισμό και σκιερές γωνίες, βέβαια με μικρότερο ρυθμό ανάπτυξης.

Ένα ιδανικό σημείο θα ήταν κοντά σε ένα παράθυρο με δυτικό ή νότιο προσανατολισμό, όπου θα μπαίνει αρκετή ποσότητα ηλιακού φωτός το πρωί. Το κέντρο ή η γωνία ενός δωματίου που δεν λαμβάνει άμεσο φως είναι επίσης ένα κατάλληλο σημείο για φυτά φιδιού. Προσοχή χρειάζεται όταν αλλάζετε θέση στο φυτό, καθώς αν έχει συνηθίσει σε εσωτερικούς χώρους και το βάλετε κάτω από το άμεσο πλήρες ηλιακό φως μπορεί να καψαλιστούν τα φύλλα τους.

Χώμα

Χρησιμοποιήστε χώμα κατάλληλο για κάκτους και παχύφυτα, το οποίο είναι περισσότερο αμμώδες. Η σύστασή του δεν πρέπει να κατακρατά πολύ υγρασία γι’αυτό χρησιμοποιήστε καλά στραγγιζόμενο έδαφος για να διασφαλίσετε ότι το φυτό σας διατηρεί τη σωστή ποσότητα υγρασίας. Το καλά στραγγιζόμενο έδαφος αποτελεί μέιγμα φλοιού πεύκου και περλίτη. Ο φλοιός του πεύκου βοηθά να ελαφρύνει το έδαφος και να εξαλείψει τη συμπίεση, επιτρέποντας περισσότερο οξυγόνο να ρέει μέσω του εδάφους με λιγότερη πίεση στις ρίζες του φυτού φιδιού σας. Ο περλίτης παρέχει αερισμό μέσα στο έδαφος, βοηθώντας στην αποστράγγιση του υπερβολικού νερού και των βακτηρίων μακριά από τις ρίζες.

Νερό 

Η σανσεβιέρια είναι ανθεκτική στη ξηρασία σε αντίθεση με άλλα φυτά εσωτερικού χώρου. Χρειάζεται πότισμα κάθε 15 ημέρες, επιτρέποντας έτσι στο χώμα να στεγνώσει τελείως,  αποφεύγοντας το υπερβολικό πότισμα και τη σήψη των ριζών. Κατά τη διάρκεια της χειμερινής περιόδου ποτίστε το φυτό μία φορά το μήνα εάν το έδαφος είναι ακόμα υγρό μετά από 2 εβδομάδες. 

Λίπανση

Η σανσεβιέρια δεν έχει ιδιαίτερες ανάγκες ως προς τη λίπανση. Χρησιμοποιήστε ένα ισορροπημένο λίπασμα 10-10-10 ή 20-20-20 κάθε 4-6 εβδομάδες για ιδανική ανάπτυξη. Εφαρμόζεται πάντα με βάση τις ανάγκες που δείχνει ότι έχει το φυτό. Δεν θέλει συχνές λιπάνσεις γιατί τότε θα έχει τα αντίθετα αποτελέσματα από τα επιθυμητά, θα στρεσαριστεί αρκετά και τα φύλλα θα αρχίσουν να χάνουν το χρώμα τους. Τους φθινοπωρινούς μήνες η χρήση λιπασμάτων πρέπει να μειωθεί στο μισό και να αποφεύγεται τη χειμερινή περίοδο.

Κλάδεμα 

Το φυτό δεν έχει απαιτήσεις ως προς το κλάδεμα. Πραγματοποιείται έαν αναπτυχθούν αρκετά φύλλα ή κιτρινισμένα φύλλα στη γλάστρα προκειμένου να ανανεωθεί.

Πολλαπλασιασμός

Τα σημάδια ότι η σανσεβιέρια χρειάζεται μεταφύτευση περιλαμβάνουν ορατές ρίζες στην επιφάνεια του εδάφους ή ρίζες που αναπτύσσονται έξω από την οπή αποστράγγισης της γλάστρας. Η σανσεβιέρια μπορεί να πολλαπλασιαστεί όλον τον χρόνο, αλλά η άνοιξη είναι η ιδανική περίοδος. Αν και τα φυτά πολλαπλασιάζονται εύκολα, αναπτύσσονται αργά και χρειάζονται έως και οκτώ εβδομάδες για να φυτρώσουν νέα ρίζα. Οι πιο κοινές μέθοδοι πολλαπλασιασμού είναι με μοσχεύματα ριζών στο νερό ή στο χώμα.

Μοσχεύματα ριζών στο νερό 
Ξεκινήστε κόβοντας ένα φύλλο από ένα εγκατεστημένο φυτό. Το κομμένο φύλλο πρέπει να έχει ύψος τουλάχιστον 15 εκατοστά (τα ψηλότερα φύλλα είναι ακόμα καλύτερα). Τοποθετήστε το κομμένο άκρο του φύλλου σε ένα βάζο ή βάζο γεμάτο με 7 εκατοστά νερό. Βάλτε το βάζο σε ένα φωτεινό σημείο και ανανεώστε το νερό, ξεπλένοντας το βάζο, μία φορά την εβδομάδα. Οι ρίζες πρέπει να σχηματιστούν στη βάση του μοσχεύματος σε περίπου δύο μήνες. Αφού σχηματιστούν οι ρίζες, φυτέψτε το ριζωμένο μόσχευμα σε ένα δοχείο γεμάτο με μείγμα φυτών εσωτερικού χώρου

Μοσχεύματα ριζών στο χώμα 
Τα μοσχεύματα φυτών φιδιών θα ριζώσουν και σε υγρό μείγμα γλάστρας. Αρχικά, αφαιρέστε ένα φύλλο από ένα εγκατεστημένο φυτό, κόβοντας το φύλλο στη βάση του φυτού με κλαδευτήρια ή ένα μαχαίρι. Μπορείτε να μεγιστοποιήσετε τον αριθμό των νέων φυτών κόβοντας το φύλλο οριζόντια σε κομμάτια 5 εκατοστών. Κάντε γωνιακές τομές ή κόψτε τα κομμάτια των φύλλων για να σας βοηθήσουν να θυμάστε ποιο άκρο είναι το "κάτω" και ποιο το "πάνω".
Τοποθετήστε το κομένο φύλλο σε βάθος περίπου ενός εκατοστού σε υγρό μείγμα γλάστρας και τοποθετήστε το δοχείο σε ένα φωτεινό σημείο. Μόλις φυτευτούν (με την κομμένη πλευρά προς τα κάτω), ελέγχετε τακτικά το χώμα για να βεβαιωθείτε ότι είναι υγρό και αδειάζετε τυχόν περίσσεια νερού που στραγγίζει από το έδαφος μετά το πότισμα. Μετά από περίπου δύο μήνες, προσπαθήστε να ανασηκώσετε απαλά το κόψιμο από το χώμα. Εάν αισθάνεστε αντίσταση, το κόψιμο ριζώνει και εγκαθίσταται στη νέα του γλάστρα. Αν το κόψιμο ξεφύγει από το χώμα, ξαναφυτέψτε το και συνεχίστε να ποτίζετε όταν το χώμα στεγνώσει.

Μεταφύτευση
Εάν οι ρίζες του φυτού της σανσεβιέριας βγαίνουν από τον πάτο της γλάστρας ή το έχουν ξεπεράσει τότε είναι η κατάλληλη στιγμή για μεταφύτευση. Η ιδανική εποχή της είναι στα τέλη του χειμώνα ή στις αρχές της άνοιξης. Αρχικά επιλέξτε μία νέα γλάστρα μεγαλύτερη μόνο ένα έως δύο μεγέθη το πολύ από την προηγούμενη, χρειάζεται προσοχή στο μέγεθος καθώς ο πολύς χώρος μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη κατακράτηση νερού και να αυξήσει τον κίνδυνο της σήψης της ρίζας. Βεβαιωθείτε ότι όποια γλάστρα κι αν επιλέξετε έχει τρύπες αποστράγγισης στη βάση. Το καλύτερο έδαφος για τη μεταφύτευση του φυτού είναι ένα αργιλώδες, αεριζόμενο και  καλά στραγγιζόμενο. Προσθέστε στη νέα γλάστρα μια στρώση από χαλίκια για την αποφυγή περίσσειας νερού κατά το πότισμα. Μόλις τοποθετήσετε το φυτό στη νέα γλάστρα, συνεχίστε κανονικά τη φροντίδα του. 

Εχθροί- Ασθένειες 

Ορισμένα κοινά παράσιτα που απορρουφούν το χυμό των φυτών είναι:

  • Οι αφίδες μπορεί να είναι πράσινες, κίτρινες, ροζ, καφέ ή μαύρες. Είναι μικροσκοπικές κουκίδες που κινούνται στην κάτω πλευρά ενός φύλλου. Απομυζούν τους χυμούς του φυτού και προκαλεί παραμόρφωση των φύλλων. 
  • Τα mealybugs (βαμβακάδα) έχουν ένα μικρό οβάλ σώμα καλυμμένο με μια λευκή, κηρώδη ουσία. Τα αλευρώδη ζωύφια συνήθως τρέφονται με τις αρθρώσεις μεταξύ των φύλλων και των στελεχών ή στις ίδιες τις φλέβες των φύλλων, γεγονός που κάνει τα φύλλα να κιτρινίζουν και να πέφτουν από το φυτό.
  • Τα (scale insects) έντομα φολίδων ποικίλλουν σε εμφάνιση ανάλογα με το είδος. Μπορεί να είναι επίπεδα και να μοιάζουν με ασθένεια ή μπορεί να είναι λευκά και χνουδωτά. Τρέφονται απομυζώντας χυμό και μερικά μπορούν να αποδυναμώσουν τα φυτά ξενιστές, πολλά επίσης εκκρίνουν μια κολλώδη ουσία (μελίτωμα), η οποία επιτρέπει την ανάπτυξη μούχλας αιθάλης.
  • Τα ακάρεα της αράχνης είναι μικροσκοπικά παράσιτα. Μπορείτε να εντοπίσετε τους ομώνυμους ιστούς αράχνης ή τα ραβδωτά φύλλα τους πριν εντοπίσετε τα ίδια τα παράσιτα.
  • Οι θρίπες είναι μικροσκοπικά, λεπτά παράσιτα που ποικίλλουν σε χρώμα και ξεραίνουν τα φύλλα.
  • Ο αλευρώδης, έντομα που μοιάζουν με λευκές, χνουδωτές σταγόνες στις κάτω πλευρές των φύλλων. Προκαλούν κιτρίνισμα των φύλλων, επιταχύνουν τον μαρασμό του φυτού ενώ ταυτόχρονα μεταδίδουν σοβαρές ασθένειες. 

Τοξικότητα φυτού 

Το μάσημα ή η κατάποση οποιουδήποτε μέρους αυτών των φυτών θέτει τους ανθρώπους και τα ζώα σε κίνδυνο να αναπτύξουν σοβαρή αλλεργική αντίδραση που οδηγεί σε πρήξιμο των ιστών στη στοματική κοιλότητα και στον οισοφάγο.
Το φυτό περιέχει σαπωνίνες ως φυσικά εντομοκτόνα και μυκητοκτόνα. Αυτές οι σαπωνίνες είναι τοξικές για τα ζωντανά όντα και προκαλούν γαστρονομικές αντιδράσεις όπως έμετο ή διάρροια σε ανθρώπους και ζώα όταν καταποθούν. Επιπλέον, οι χυμοί του φυτού προκαλούν δερματίτιδα, μια μορφή δερματικού εξανθήματος ή ερεθισμού.

Συχνά προβλήματα Σανσεβιέριας

Μαλακές και καφέ ρίζες & μαλακά φύλλα 
Oφείλεται σε υπερβολικό πότισμα και μυκητιασική μόλυνση. Η υπερβολική υγρασία μειώνει τη συγκέντρωση οξυγόνου στο έδαφος, εμποδίζοντας τις ρίζες να απορροφήσουν τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη των φυτών.
Η κακή αποστράγγιση της γλάστρας κάνει τα φύλλα της μαλακά.

Κατσάρωμα και δίπλωμα των φύλλων
Όταν το φυτό φιδιού στρεσάρεται τα φύλλα του καμπυλώνουν προς τα μέσα ή προς τα έξω. Πιθανά αίτια που προκαλούν αυτό το σύμπτωμα είναι η υπερβολική έκθεση στον ήλιο, οι προσβολές από γαρίδες, το λιγοστό ή υπερβολικό πότισμα, η σήψη ριζών και το σοκ από τη μεταμφύτευση.

Κιτρινισμένα φύλλα
Το υπερβολικό πότισμα, η κακή αποστράγγιση της γλάστρας, ο χαμηλός φωτισμός, η έντονη έκθεση στον ήλιο, τα παράσιτα, ή οι χαμηλές θερμοκρασίες είναι λόγοι που προκαλούν κιτρίνισμα στα φύλλα. Βοηθήστε το φυτό παρέχοντας υγιείς συνθήκες για την ομαλή ανάπτυξή του. 

Πτώση των φύλλων
Το υπερβολικό πότισμα, το οποίο οδηγεί σε μαλακά, σάπια στελέχη, που δεν μπορούν να υποστηρίξουν το βάρος του υπόλοιπου στελέχους προκαλεί πτώση των φύλλων. Επίσης, μπορεί να συμβεί σε ένα φυτό που αναπτύσσεται σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού, όπου τα φύλλα τείνουν να μεγαλώνουν ψηλά και λεπτά, μειώνοντας τη δύναμή τους. Η λανθασμένη θέση της σανσεβιέριας σε σχέση με τη πηγή φωτός κάνει επίσης τα φύλλα να πέφτουν.

Καφέ άκρες ή κηλίδες στα φύλλα
Η χρήση σκληρού νερού (βρύσης), η υπερβολική λίπανση, οι ξαφνικές αλλαγές θερμοκρασίας, τα ψυχρά ρεύματα και η παρατεταμένη έκθεση στον καυτό ήλιο είναι λόγοι που προκαλούν καφέ άκρες ή κηλίδες στη σανσεβιέρια.

Σχήσιμο των φύλλων 
Το σχίσιμο των φύλλων προκαλείται κυρίως λόγω φυσικής βλάβης και χαμηλών επιπέδων υγρασίας, γεγονός που οδηγεί σε αφυδατωμένο φύλλωμα με ρωγμές και σχίσματα. Μπορεί ωστόσο να οφείλεται και στα υψηλά ποσοστά υγρασίας που πνίγει το φυτό. Επομένως προτείνεται να χρησιμοποιήτε το δάχτυλό σας ή έναν μετρητή υγρασίας για να ελέγξετε την υγρασία του εδάαφους.

2023 Agroclica, All rights reserved