Φτέρη

Γνωρίζοντας τη φτέρη

Οι φτέρες (ferns) είναι από τα πιο όμορφα φυτά εσωτερικού χώρου. Είναι πλούσια φυλλώδη φυτά που έχουν διάφορες μορφές, σχήματα φύλλων και υφές. Υπάρχουν αειθαλείς και φυλλοβόλοι τύποι (δηλαδή χάνουν τα φύλλα τους το χειμώνα), φτέρες για υγρά εδάφη ή για ξηρά εδάφη όπως αυτά που βρίσκονται κάτω από δέντρα. Στην πραγματικότητα, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν γνωρίζουν ότι υπάρχουν τόσα πολλά διαφορετικά είδη που η συλλογή τους μπορεί να γίνει εθιστική. Δεν είναι εύκολο να βαρεθείτε επιλέγοντας μια φτέρη, είτε έχετε ένα από τα πιο κλασικά είδη, μέχρι κάποιο πολύ σπάνιο.

Οι φτέρες φαίνονται όμορφα αναμεμειγμένες μεταξύ τους, αλλά είναι επίσης μια θαυμάσια επιλογή για συνδυασμό με άλλα φυτά εσωτερικού χώρου, ειδικά ποικιλίες με μεγαλύτερα φύλλα, ώστε να μπορείτε να απολαύσετε την εντυπωσιακή αντίθεση στην υφή των φύλλων. Δώστε προσοχή και στο χρώμα, καθώς ορισμένες φτέρες συνδυάζονται καλύτερα με άλλα φυτά εσωτερικού χώρου λόγω του χρώματος, του συνολικού φυλλώματος αλλά και του σχήματος τους.

Βοτανικά Χαρακτηριστικά

Η φτέρη ανήκει στην κατηγορία Polypodiopsida και πρόκειται για μια κατηγορία μη ανθοφόρων αγγειακών φυτών που έχουν ρίζες, μίσχους και σύνθετα φύλλα και που αναπαράγονται με σπόρια, ενώ δεν έχει καθόλου άνθη ή καρπούς. Ο αριθμός των γνωστών ειδών φτέρης που υπάρχουν είναι περίπου 10.500, αλλά οι εκτιμήσεις κυμαίνονται έως και 15.000, καθώς ορισμένες ομάδες δεν έχουν ακόμη μελετηθεί και επειδή νέα είδη εξακολουθούν να βρίσκονται σε ανεξερεύνητες τροπικές περιοχές.

Οι φτέρες είναι εξαιρετικά διαφορετικές σε μορφές αλλά και μεθόδους αναπαραγωγής. Μόνο σε μέγεθος κυμαίνονται από μικρά υμενώδη φυτά ύψους μόλις 1–1,2εκ. έως και τεράστιες φτέρες δέντρων ύψους 10 έως 25 μέτρων. Κάποια είδη μπορεί να αναρριχώνται ενώ άλλα επιπλέουν στην επιφάνεια των λιμνών. Η πλειοψηφία των ειδών της  φτέης κατοικεί σε ζεστές, υγρές περιοχές της Γης. Αναπτύσσονται άφθονα σε τροπικές περιοχές, και ο πληθυσμός τους μειώνεται σε αριθμό όσο πάμε σε γεωγραφικά πλάτη με μειούμενα αποθέματα υγρασίας, ενώ πολύ λίγα είδη φτέρης βρίσκονται σε ξηρά, κρύα μέρη.

Πολλά είδη φτέρης είναι επίφυτα, αλλιώς ονομάζονται  φυτά αέρα, και πρόκειται για κάθε φυτό που αναπτύσσεται πάνω σε άλλο φυτό ή αντικείμενο μόνο για φυσική υποστήριξη και δεν είναι παρασιτικά στα υποστηρικτικά φυτά. Τα περισσότερα επίφυτα βρίσκονται σε υγρές τροπικές περιοχές, όπου η ικανότητά τους να αναπτύσσονται πάνω από το επίπεδο του εδάφους παρέχει πρόσβαση στο ηλιακό φως σε πυκνά σκιασμένα δάση και εκμεταλλεύεται τα θρεπτικά συστατικά που είναι διαθέσιμα από φύλλα και άλλα οργανικά υπολείμματα που συγκεντρώνονται ψηλά στον θόλο του δέντρου.

Ποικιλίες

1. Boston fern (Nephrolepis exaltata 'Bostoniensis')
Ίσως το είδος φτερής που συναντάμε πιο συχνά, με καταγωγή από την Φλόριντα των ΗΠΑ. Είναι μια αειθαλής φτέρη με τάση να εξαπλώνεται όρθια προς τα πάνω, και μπορεί να φτάσει τα 90 εκατοστά σε ύψος και πλάτος. Τα πλατιά λογχοειδή φύλλα, που μοιάζουν με πτερύγια, μεγαλώνουν όρθια αρχικά πριν αρχίσουν να δημιουργούν καμάρες, ενώ όσο ωριμάζουν αρχίζουν να γέρνουν.

2. Bird’s nest fern (Asplenium nidus)
Αυτή η μοναδική φτέρη μεγαλώνει εύκολα σε εσωτερικούς χώρους. Αναγνωρίζεται από τα επίπεδα, κυματιστά ή τσαλακωμένα φύλλα της σε σχήμα λουριού, με λαμπερό πράσινο χρώμα, που μπορούν να φτάσουν σε μήκος έως και το 1,2 μ. Η φτέρη bird’s nest πήρε το όνομά της από το γεγονός ότι το κέντρο του φυτού μοιάζει με φωλιά πουλιού, ενώ η εμφάνισή τους μπορεί να μας θυμίσει και μια συστάδα από φύκια που αναπτύσσεται στην ξηρά!

3. Rabbit’s foot fern (Davallia fejeensis) 
Το φυτό της φτέρης του κουνελιού πήρε το όνομά του από τα γούνινα ριζώματα που αναπτύσσονται στην κορυφή του εδάφους και μοιάζουν με πόδι κουνελιού. Τα ριζώματα συχνά αναπτύσσονται στο πλάι της γλάστρας, προσθέτοντας μια επιπλέον διάσταση στο φυτό. Λειτουργικά όσο και διακοσμητικά, τα ριζώματα απορροφούν υγρασία και θρεπτικά συστατικά καθώς σέρνονται στο υγρό έδαφος. Τα φύλλα της είναι ευαίσθητα και δαντελωτά. Ιδανικά  μπορείτε να την τοποθετήσετε σε κρεμαστό δοχείο, ώστε να είναι εμφανή και τα φύλλα και τα ριζώματα.

4. Staghorn fern (Platycerium bifurcatum)
Η φτέρη P. bifurcatum είναι μια αειθαλής, επιφυτική φτέρη με μια εξωπραγματική εμφάνιση. Τα φυτά της έχουν δύο είδη φύλλων, το ένα σε σχήμα καρδιάς, και το άλλο είναι γκριζοπράσινα, τοξωτά, φύλλα μήκους έως 90 cm, τα οποία μοιάζουν με κέρατα φυτοφάγου ζώου. Τα φυτά αναπτύσσονται ιδανικά σε εξωτερικούς χώρους, σε τοποθεσίες με ζέστη, κι επειδή είναι επιφυτικές, μεγαλώνουν σε δέντρα γενικά, οπότε καθώς έχουν συνηθίσει να κρέμονται, μπορεί σε εσωτερικό χώρο να αναπτυχθεί και σε ένα κρεμαστό καλάθι.

5. Button Fern (Pellaea rotundifolia)
Είναι μια συμπαγής, αειθαλής φτέρη που σχηματίζει ένα σχεδόν επίπεδο φύλλωμα από πτερύγια μήκους 25 εκατοστών, που αποτελείται από στρογγυλεμένα, βαθυπράσινα φυλλαράκια που φέρονται σε σκούρα καφέ, ροζ κλιμακωτά στελέχη. Πρόκειται για μια φτέρη πιο εύκολης καλλιέργειας η οποία δεν χρειάζεται τόση υγρασία όπως άλλες φτέρες και όσο μεγαλώνει, παραμένει σε διαχειρίσιμο μέγεθος.

Περιβάλλον 

Ο τόπος προέλευσης και η προσαρμοστικότητα του κάθε είδους φτέρης θα καθορίσουν πόσο υψηλή ή χαμηλή θερμοκρασία χρειάζεται. Στις περισσότερες φτέρες δεν αρέσει το κρύο, με τις φτέρες από τροπικές περιοχές να ευδοκιμούν σε θερμοκρασίες 15-21 C, ενώ εκείνες από πιο εύκρατες περιοχές απολαμβάνουν θερμοκρασίες μεταξύ 10-16 C.

Διατηρήστε τις φτέρες υγιείς και όμορφες παρέχοντάς τους μέτρια έως άνω του μέσου όρου επίπεδα σχετικής υγρασίας. Η αγάπη τους για τον υγρό αέρα κάνει τις φτέρες τέλεια φυτά εσωτερικού χώρου για φωτεινά μπάνια ή κουζίνες. Εάν οι φτέρες δεν έχουν αρκετή υγρασία, τα φύλλα τους μπορεί να γίνουν καφέ και να στεγνώσουν πρόωρα. Επειδή τους αρέσει η υγρασία, οι περισσότερες φτέρες είναι ιδανικά φυτά για ενυδρεία (terrarium).

Για να αυξήσετε την υγρασία, βάλτε τη γλάστρα της φτέρης τους σε δίσκους με υγρά βότσαλα ή κόκκους πηλού. Οι φτέρες λατρεύουν επίσης να τις ψεκάζετε σε τακτά χρονικά διαστήματα με χλιαρό, μαλακό νερό, εκτός εάν η υγρασία ολόκληρου του δωματίου διατηρείται υψηλή με τη χρήση υγραντήρα.

Φως 

Αν και οι περισσότερες φτέρες αναπτύσσονται σε υγρά, σκιερά μέρη όπως τα δάπεδα των δασών, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζονται φως. Η κανονική τους κατάσταση στην ​​φύση είναι με μέτριο έως έντονο φως, αλλά πρέπει να προστατεύονται από τον άμεσο ήλιο, ειδικά κατά τη διάρκεια της πιο ζεστής ώρας της ημέρας. Δώστε στις φτέρες σας μια θέση κοντά σε ένα παράθυρο που έχει ήλιο το πρωί ή αργά το απόγευμα και κρατήστε τις φτέρες μακριά από το δυνατό φως του ήλιου, ειδικά κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Εάν οι φτέρες πάρουν πολύ φως, τα φύλλα μπορεί να υποφέρουν από ηλιακό έγκαυμα και να έχουν λευκασμένη όψη.

Μπορείτε να διατηρήσετε τις φτέρες σας σε ημίφως, αρκεί να τις βγάζετε τακτικά σε πιο έντονο φως. Μπορεί να τους δοθεί τεχνητό φως, αλλά αυτό θα πρέπει να είναι από έναν ειδικό λαμπτήρα κηπουρικής ή μια λωρίδα φθορισμού, καθώς οι συνηθισμένοι λαμπτήρες παράγουν υπερβολική θερμότητα.

Χώμα

Οι περισσότερες φτέρες είναι δασικά φυτά και έχουν τρυφερές, λεπτές ρίζες προσαρμοσμένες στο ελαφρύ δασικό έδαφος, το οποίο είναι πλούσιο σε μούχλα των φύλλων και σε αποσύνθεση φυτικής ύλης. Το σωστό χώμα πρέπει να έχει ελεύθερη αποστράγγιση έτσι ώστε οι ρίζες να μην βουλιάζουν ποτέ. Ένα κομπόστ που περιέχει τύρφη ή ένα ινώδες υποκατάστατο τύρφης με άφθονη άμμο είναι το καλύτερο. 

Νερό 

Το χώμα δεν πρέπει ποτέ να αφήνεται να στεγνώσει, πράγμα που μπορεί να σημαίνει ότι το φυτό πρέπει να ποτίζεται από λίγο και τακτικά, ειδικά αν πρόκειται για ζεστή, ξηρή ατμόσφαιρα. Ωστόσο το χώμα δεν πρέπει να είναι πολύ υγρό ή μουσκεμένο, καθώς όπως τα περισσότερα φυτά εσωτερικού χώρου, οι φτέρες θα σαπίσουν εάν διατηρηθούν πολύ υγρές για πολύ καιρό.

Λίπανση 

Μία από τις λιγότερο γνωστές συμβουλές φροντίδας για μια φτέρη της Βοστώνης είναι ότι δεν χρειάζονται πολύ λίπασμα. Το λίπασμα πρέπει να δίνεται στο φυτό μόνο μερικές φορές το χρόνο, κατά την άνοιξη και το φθινόπωρο οπότε και είναι σε μεγαλύτερη ανάπτυξη..

Κλάδεμα 

Η φτέρη δεν χρειάζεται ιδιαίτερο κλάδεμα, ωστόσο είναι καλό να αφιαρούμε τα ξερά νεκρά στελέχη της όσο αυτά μεγαλώνουν σε ηλικία.

Πολλαπλασιασμός

Οι φτέρες μπορούν να πολλαπλασιαστούν όλο το χρόνο, αλλά η άνοιξη είναι η ιδανική περίοδος. Εάν θέλετε να αυξήσετε σταδιακά τον αριθμό των φυτών της φτέρης, ο ευκολότερος τρόπος για να πολλαπλασιάσετε τις φτέρες είναι να χωρίσετε τα φυτά την άνοιξη. Απλώς βγάλτε μια ώριμη συστάδα φτέρων από το δοχείο της ή ξεθάψτε την από το έδαφος και χωρίστε την σε κομμάτια. Αν το φυτό έχει ισχυρά ριζώματα που πρέπει να κοπούν, χρησιμοποιήστε ένα κοφτερό μαχαίρι, ψαλίδι κλαδέματος ή φτυάρι. Μόλις διαχωριστούν, ξαναφυτέψτε κάθε χωρισμένο τμήμα είτε σε δοχεία είτε στο έδαφος. Φροντίστε να κρατάτε τα νέα τμήματα καλά ποτισμένα για τους πρώτους μήνες μετά τη διαίρεση τους, ενώ αποκαθίστανται. Μπορείτε να αναπαράγετε λίγα νέα φυτά τη φορά με αυτόν τον τρόπο, και σε αντίθεση με τον πολλαπλασιασμό από σπόρια, κάθε νέο φυτό θα είναι γενετικά πανομοιότυπο (κλώνος) του αρχικού φυτού. 

Για τα φυτώρια, ο πιο συνηθισμένος τρόπος πολλαπλασιασμού της φτέρης είναι με σπόρια. Αυτά περιέχονται σε μικρές κάψουλες - που ονομάζονται σποραγγεία - στην κάτω πλευρά των φύλλων. Ο ακριβής χρόνος για να πάρετε τα σπόρια είναι διαφορετικός σε κάθε φτέρη. Εάν δεν απελευθερωθούν σπόρια, μπορεί να έχετε μαζέψει τα φύλλα πολύ νωρίς ή πολύ αργά. Κάθε νέο φυτό που αναπτύσσεται από σπόρια θα είναι γενετικά λίγο διαφορετικό, που μπορεί να είναι πολύ διασκεδαστικό, ιδιαίτερα με είδη που έχουν μεγάλη μεταβλητότητα.

Μεταφύτευση

Μπορείτε να μεταφυτεύσετε  τις φτέρες σας την άνοιξη, αλλά μόνο εάν οι ρίζες τους έχουν γεμίσει τη γλάστρα. Διαφορετικά, απλώς ξύστε το πάνω στρώμα του χώματος και αντικαταστήστε το με φρέσκο ​​λίπασμα. Κόψτε τυχόν κατεστραμμένα φύλλα για να ενθαρρύνετε τη νέα ανάπτυξη. Όταν επανατοποθετείτε τις φτέρες σας, μπορείτε να τις χωρίσετε και να φτιάξετε δύο νέα φυτά. 

Εχθροί 

1. Ψευδόκοκκος
Ο ψευδόκοκκος (βαμβακάδα) ρουφά τα θρεπτικά συστατικά και την υγρασία από τις φτέρες σας. Είναι λευκός και καλύπτεται με κηρώδη νήματα που βοηθούν στην προστασία τους από τα αρπακτικά. Ο ψευδόκοκκος συνήθως τρέφεται με τους χυμούς από τις αρθρώσεις μεταξύ των φύλλων και των βλαστών, γεγονός που κάνει τα φύλλα να κιτρινίζουν και να πέφτουν από το φυτό. Κόψτε τα μολυσμένα κλαδιά φτέρης για να ελέγξετε την εξάπλωση τους ή αφαιρέστε τα μεμονωμένα ζωύφια. Ένα διάλυμα από 10 τοις εκατό οινόπνευμα και πράσινο σαπούνι μπορεί να ψεκαστεί απευθείας πάνω στη φτέρη για βαρύτερες προσβολές από ψευδόκοκκο.

2. Ακάρεα
Τα ακάρεα της φτέρης είναι δύσκολο να εντοπιστούν επειδή είναι πολύ μικρά οπότε μάλλον πρώτα γίνεται εμφανής η ζημιά που προκαλούν. Τρέφονται με τον ιστό των φύλλων και με την πάροδο του χρόνου, αυτό μπορεί να προκαλέσει καθυστέρηση στην ανάπτυξη των φύλλων και παραμορφωμένα φύλλα. Τα ακάρεα της φτέρης μπορούν επίσης να προκαλέσουν τα φύλλα του φυτού της φτέρης να μοιάζουν χάλκινα ή σκουριασμένα. Απομακρύνετε τα εφαρμόζοντας κάποιο εντομοκτόνο και κρατήστε τη μολυσμένη φτέρη μακριά από άλλα φυτά, όσο δρα το εντομοκτόνο, για να αποτρέψετε την εξάπλωση των ακάρεων.

Τοξικότητα φυτού 

Τα πιο συνηθισμένα είδη φτέρης είναι ακίνδυνα για τα κατοικίδια μας. Ωστόσο υπάρχουν κάποια όπως η Emerald Fern, Poison Hemlock, Winter Fern, Nebraska Fern ή California Fern τα οποία είναι τοξικά για τα κατοικίδια. Οι τοξικές φτέρες έχουν συχνά δηλητηριώδη φύλλα και μούρα, τα οποία μπορεί να προκαλέσουν διάφορα συμπτώματα όπως διάρροια και πόνο στο στομάχι. Θα πρέπει οι γονείς των κατοικίδιων να ερευνούν και να εξακριβώνουν ότι  το είδος της φτέρης που επιλέγουν δεν αποτελεί κίνδυνο.

Συχνά προβλήματα της φτέρης

1. Κιτρινισμένα/Ξερά φύλλα
Τα περισσότερα σπίτια έχουν ξηρή ατμόσφαιρα, ειδικά τους χειμερινούς μήνες με τα καλοριφέρ κλπ.. Τα φύλλα της φτέρης της Βοστώνης κιτρινίζουν εάν η υγρασία δεν είναι αρκετά υψηλή. Εάν παρατηρήσετε κιτρίνισμα, φροντίστε να αυξήσετε την υγρασία γύρω από το φυτό, είτε ψεκάζοντας την τακτικά με νερό είτε ακόμα δοκιμάζοντας να βάλετε τη γλάστρα της φτέρης σας σε ένα δίσκο με βότσαλα γεμάτο με νερό, χωρίς όμως να δημιουργήσετε σε ασφυκτικές συνθήκες που μπορεί να οδηγήσουν τα φύλλα σε σήψη.

2. Ξερό χώμα
Είναι πολύ σημαντικό το έδαφος της φτέρης να παραμένει υγρό. Το ξηρό έδαφος είναι ο νούμερο ένα λόγος που πεθαίνουν οι φτέρες της Βοστώνης. Ελέγχετε το χώμα καθημερινά και φροντίστε να του δίνετε λίγο νερό εάν το χώμα είναι τελείως στεγνό.

2023 Agroclica, All rights reserved