Η ομοιόμορφη διασπορά λιπάσματος στο χωράφι δεν είναι δεδομένη, καθώς εξαρτάται από την κατάλληλη ρύθμιση του μηχανήματος και τον έλεγχο της πραγματικής κατανομής του λιπάσματος στο πεδίο. Μια πρακτική που βασίζεται στη μέτρηση της κατανομής του λιπάσματος με ειδικούς δίσκους συλλογής μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την αποδοτικότητα της λίπανσης και να μειώσει τις περιβαλλοντικές απώλειες, προσφέροντας ταυτόχρονα οικονομικά και ποιοτικά οφέλη για τον παραγωγό. 

Πως γίνεται στην πράξη ο έλεγχος της διασποράς με δίσκους συλλογής; 

Οι περισσότεροι παραγωγοί χρησιμοποιούν λιπασματοδιανομείς λόγω της απλότητάς τους και του μεγάλου πλάτους κάλυψης. Όμως, συχνά είναι αμφίβολο το κατά πόσο ομοιόμορφα διανέμεται τελικά το λίπασμα στο χωράφι. Για τον έλεγχο της πραγματική κατανομή του λιπάσματος μπορεί να εφαρμόσει μια απλή πρακτική με δίσκους συλλογής, ακολουθώντας τα παρακάτω βήματα: 

  1. Τοποθέτηση δίσκων συλλογής για να “χαρτογραφηθεί” η διασπορά λιπάσματος:  
    Χρησιμοποιούνται μικροί δίσκοι ή δοχεία (κατά προτίμηση με αντι-ανακλαστικά πλέγματα), που τοποθετούνται σε ευθεία γραμμή κάθετα προς την κατεύθυνση που θα κινηθεί το τρακτέρ. Η απόσταση ανάμεσα στους δίσκους πρέπει να είναι ομοιόμορφη (π.χ. ανά 0,5-1 μέτρο), καλύπτοντας όλο το πλάτος εφαρμογής του λιπασματοδιανομέα. 

  1. Εκτέλεση μίας εφαρμογής για να καταγραφεί η πραγματική διανομή λιπάσματος:  
    Ο διασκορπιστής λειτουργεί κανονικά, περνώντας μία μόνο φορά μπροστά από τους δίσκους. Το λίπασμα που πέφτει μέσα σε κάθε δίσκο αντιστοιχεί στη διανομή που γίνεται στο έδαφος.  

  1. Ζυγίζουμε το λίπασμα από κάθε δίσκο και αξιολογούμε την ομοιομορφία της διασποράς:  
    Το περιεχόμενο κάθε δίσκου ζυγίζεται (ή μετριέται σε ml/γρ) και καταγράφεται. Με βάση τα αποτελέσματα, δημιουργείται μια εικόνα (π.χ. γράφημα) της κατανομής του λιπάσματος,  που συχνά έχει σχήμα καμπάνας, με περισσότερο λίπασμα στο κέντρο και λιγότερο στις άκρες.  

  1. Ρυθμίζουμε τον διασκορπιστή αν η κατανομή δεν είναι ομοιόμορφη:  
    Αν η διαφορά ανάμεσα στους δίσκους είναι μεγάλη, ο συντελεστής μεταβλητότητας είναι υψηλός. Για αποδεκτή κατανομή, το CV δεν πρέπει να ξεπερνά το 15%. Σε διαφορετική περίπτωση, χρειάζεται ρύθμιση. 

  1. Κάνουμε επαναληπτική μέτρηση για να επιβεβαιώσουμε τη σωστή διασπορά:  
    Αν διαπιστωθεί ανομοιομορφία, ο παραγωγός ή ο σύμβουλος μπορεί να κάνει μικρορυθμίσεις: 

  • αλλαγή θέσης των πτερυγίων στους δίσκους 

  • ρύθμιση ύψους του διασκορπιστή από το έδαφος 

  • αλλαγή γωνίας εκτόξευσης ή θέσης στομίου εξόδου  

Αυτή η μέθοδος μπορεί να εφαρμοστεί πριν ξεκινήσει η λίπανση, ώστε να εξασφαλιστεί σωστή λειτουργία του εξοπλισμού. Μπορεί να επαναλαμβάνεται ανά σεζόν ή κάθε φορά που αλλάζει τύπος λιπάσματος. Αν και απαιτεί χρόνο και λίγο εξοπλισμό, μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική εξοικονόμηση λιπάσματος, καλύτερη ποιότητα καλλιέργειας και αποφυγή ρύπανσης εκτός χωραφιού. 

Τι κερδίζει ο παραγωγός από τη σωστή διασπορά του λιπάσματος; 

Η ακριβής κατανομή του λιπάσματος οδηγεί σε ομοιόμορφη ανάπτυξη της καλλιέργειας, αυξημένη απόδοση και καλύτερη ποιότητα τελικού προϊόντος. Παράλληλα, περιορίζει τις υπερβολικές εφαρμογές σε επιλεγμένα σημεία, μειώνοντας τον κίνδυνο έκπλυσης αζώτου, φωσφόρου και καλίου, ενώ προλαμβάνει τη ρύπανση υδάτων και εδάφους. 

Σε κοινωνικό επίπεδο, μια καλλιέργεια χωρίς λωρίδες ή ανομοιομορφίες ενισχύει την εικόνα του αγρότη στην τοπική κοινότητα. Επιπλέον, η μείωση των απωλειών εκτός αγρού συμβάλλει στη δημόσια αποδοχή της γεωργικής δραστηριότητας ως υπεύθυνης και περιβαλλοντικά ευαίσθητης. 

Η εφαρμογή της πρακτικής απαιτεί περιορισμένο εξοπλισμό, βασικές δεξιότητες και κατάλληλες καιρικές συνθήκες. Αν και δεν είναι ακόμη υποχρεωτική βάσει νομοθεσίας, η ενσωμάτωσή της σε ευρύτερα προγράμματα λίπανσης μπορεί να αποφέρει μετρήσιμα και διαρκή αποτελέσματα.  

Το έργο STRATUS: από τη γνώση στην εφαρμογή 

Η παραπάνω πρακτική παρουσιάζεται μέρος των καλών πρακτικών που παρουσιάζονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου STRATUS, το οποίο επικεντρώνεται στην ορθολογική χρήση λιπασμάτων και τη διάχυση τεκμηριωμένων λύσεων για την πράξη. Για έναν γεωργικό σύμβουλο, το STRATUS μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς, προσφέροντας άμεσα αξιοποιήσιμα εργαλεία, τεχνικά δελτία και πρακτικές οδηγίες που μπορούν να ενσωματωθούν σε συμβουλευτικά πλάνα. Για τον παραγωγό, αποτελεί πηγή έγκυρης και στοχευμένης πληροφόρησης, προσανατολισμένη στη μείωση του κόστους, την αύξηση της αποδοτικότητας και τον περιορισμό περιβαλλοντικών απωλειών. Όλο το υλικό είναι ελεύθερα προσβάσιμο στο STRATUS Knowledge Hub. 

Για πλήρη περιγραφή της πρακτικής, καθώς και άλλων διαθέσιμων πρακτικών, επισκεφθείτε τη σελίδα του έργου στο Zenodo: https://shorturl.at/i82WY